PHỤNG VỤ - MỤC VỤ | Hỏi Đáp
Bắt đầu từ khi nào Giáo hội cử hành lễ các thánh nam nữ? (Lm FX Nguyễn Văn Tuyết)
Câu hỏi: Thưa cha con biết vào dịp lễ các thánh, chúng ta tưởng nhớ đến các thánh trên thiên đàng nhưng đâu là lịch sử của lễ này?

Trả lời: Lễ các thánh có một chiều dài lịch sử, và có nhiều điều thú vị. Trong thời gian đầu tiên của giáo hội, các vị thánh được vinh danh trong phụng vụ là các thánh tử đạo, bao gồm các thánh tông đồ. Trong những thế kỷ đầu, giáo hội thường cử hành lễ tưởng nhớ vị thánh tử đạo tại nơi ngài bị tử hình, nhưng vào khoảng thế kỷ thứ 4 các giáo phận cùng chia sẻ thánh tích của các ngài với những giáo phận khác, tuy nhiên việc cử hành lễ tưởng niệm vị thánh đó vẫn trong cùng một ngày mặc dầu không cùng một địa điểm.

Ngay cả trong trường hợp không có thánh tích của các ngài, các vị giáo mục tại những giáo phận phụ cận đôi khi cũng cho phép việc sùng kính một vị thánh tử đạo trong giáo phận của họ.

Trong suốt thời kỳ bách đạo dưới thời hoàng đế Diocletian vào đầu thế kỷ thứ tư, con số tử đạo trở nên quá nhiều để có thể dành một ngày cho một vị vì thế giáo hội đã thiết lập một ngày dành chung cho tất cả các ngài.

Tại Antiôkia lễ này được cử hành vào Chúa Nhật sau lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống. Vào cuối thế kỷ thứ 4, hai thánh Ephrem và Gioan Chrysostom đều vinh danh và nhắc đến lễ này.

Tại Tây phương, thánh Maximô thành Turin vào thế kỷ thứ 5 cũng vinh danh tất cả các thánh tử đạo vào Chúa Nhật Sau lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống.

Đầu tiên chỉ có các thánh tử đạo và thánh Gioan Tẩy giả được vinh danh vào những ngày lễ đặc biệt. Và từ từ các vị thánh khác, đặc biệt tất cả những vị thánh lớn hay còn gọi là thánh hiển tu của Tây phương và Đông phương, cũng được thêm vào. Bắt đầu từ đó tất cả các vị thánh không phải là tử đạo cùng được tôn vinh.

Do số các thánh hiển tu gia tăng rất nhanh, cho nên khoảng năm 411 đã có một lễ tưởng niệm chung trong lịch Chaldean dành cho tất cả các thánh hiển tu được cử hành vào thứ Sáu sau lễ Phục sinh.

Vào năm 732, ĐTC Gregory III (731-741) đã thánh hiến một nhà nguyện bên trong đền thờ thánh Phêrô cống hiến cho tất cả các tông đồ, các thánh tử đạo, và các thánh hiển tu, cũng như tất cả những người công chính và hoàn hảo đã qua đời trên toàn thế giới, và chọn ngày 1 tháng 11 để tưởng nhớ các ngài.

Như vậy lễ các thánh được cử hành vào ngày 1 tháng 11 như ngày nay, đã được thiết lập vào triều đại giáo hoàng Gregory III. Và rất nhanh sau đó, lễ này đã được truyền đến Anh và Đức.

Một thế kỷ sau, ĐTC Gregory IV (827-844) đã mở rộng việc việc cử hành lễ này cho toàn thể giáo hội. Vào thế kỷ thứ 9 và thứ 10 lễ các thánh được xem như ngày sinh nhật các thánh.

Lễ này quan trọng đến nổi từ ban đầu nó được cử hành với thánh lễ vọng và từ thời ĐTC Sixtô IV (1471-1484) lễ này được bắt đầu với tuần bát nhật.

Vào năm 1955, thánh lễ vọng và tuần bát nhật được bỏ đi. Lễ vọng các thánh ngày nay được biết đến với tên là  lễ hội Hallowe’en.

Lễ này là đáp trả ước muốn của Giáo hội để tưởng nhớ các thánh, đặc biệt những vị thánh không có ngày riêng để mừng.

Ngày nay, lễ các thánh được cử hành như là một lễ trọng. Theo giáo luật số 1246 (Can.1246) lễ này được xem như là lễ buộc nhưng điều này tuỳ thuộc vào hội đồng giáo mục địa phương quyết định đó là ngày lễ buộc trong lãnh thổ của họ hay không.

Tại Úc, lễ các thánh không còn là lễ buộc. Lễ các thánh theo sách Khải Huyền là để tưởng nhớ đến “rất đông các thánh mà con người không thể đếm được (Kh 7:9) trên thiên đàng, và cũng là một nhắc nhở rằng tất cả những người được rửa tội đều được gọi để yêu thương và thánh thiện.