PHỤNG VỤ - MỤC VỤ | Hỏi Đáp
Thánh lễ có thiết yếu hay không? (Lm FX Nguyễn Văn Tuyết)

Nếu chúng ta cảm thấy như bị loại ra khỏi xã hội trong năm đại dịch này, điều đó bảo đảm rằng chúng ta không hoang tưởng tí nào nhưng đang thực sự chú ý đến vấn đề này. Từ việc các nhà thờ bị đóng cửa, bị đốt trong các cuộc biểu tình, cho đến những lạm dụng ngôn từ và thể lý đối với các vị thánh và ảnh tượng của các ngài tại nhiều nơi trên thế giới, đang thi nhau chồng chất. Song song với việc đó, các cơ quan chính quyền lại gia tăng cường điệu quá đáng qua việc xem thánh lễ, là nguồn và là đỉnh cao cuộc sống của người Công Giáo, như là một sự việc “không thiết yếu” trong sinh hoạt xã hội.

Tại Úc nói chung, những cuộc tụ họp đã bị cấm kể từ khi đại dịch bùng nổ đợt hai. Các nhà hàng, câu lạc bộ, các nơi giải trí bị đóng cửa. Những cuộc tụ họp ngoài trời cũng bị giới hạn số người, khi tham dự phải mang khẩu trang, giữ khoảng cách thể lý và nhiều hoạt động bị cho là không thiết yếu. Các tiêu chuẩn này cũng áp dụng cho việc thờ phượng của các tôn giáo nói chung và Công Giáo nói riêng. Số người tham dự các nghi thức phụng vụ trong nhà thờ và ngoài nhà thờ bị giới hạn, lý do là vì chính quyền đã xếp các bổn phận tôn giáo cùng một loại với các dịch vụ thương mại và các trò chơi thể thao khác.

Tại Hoa kỳ, mới đây có một số giám mục, như ĐTGM Cordileon của TGP San Francisco đã lên tiếng yêu cầu chính quyền cho phép cử hành thánh lễ trong nhà thờ và sẽ áp dụng các biện pháp an toàn giống như đang được thực hiện tại nhiều nơi trong nước. Các giáo phận tại Hoa kỳ cũng đã dùng hướng dẫn chi tiết mà học viện thánh Thoma đã phát triển. Những hướng dẫn này dựa trên những cố vấn của các khoa học gia, bác sĩ, các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, và các thần học gia. Cũng như các hướng dẫn căn bản của tổ chức y tế thế giới đối với việc thờ phượng.

Các nhà thờ Công giáo tại Úc, tại Mỹ và tại nhiều nơi trên thế giới đang thực hiện nhiều chương trình nhắm để tránh sự lây niễm rất kỹ và rất tỉ mỉ: Sắp xếp chỗ ngồi trong nhà thờ, khoảng cách thể lý, mang khẩu trang, hạn chế việc ca hát và không được bắt tay chúc bình an v.v... Toàn thể thánh lễ đã thay đổi theo hướng dẫn của bộ y tế một cách thích hợp. Giáo dân đã rất nghiêm chỉnh, tôn trọng và chăm sóc lẫn nhau khi tham dự Thánh Lễ. Điều này cho thấy hiện nay, việc đến nhà thờ tham dự thánh lễ có thể là nơi an toàn nhất so với việc đến những nơi khác mà gia đình thực hiện trong tuần lễ.

Theo các nghiên cứu tại Mỹ, trên 1 triệu thánh lễ công cộng được cử hành dưới những hướng dẫn nghiêm khắc tại Hoa Kỳ, cho thấy không có những sự bộc phát nhiễm bệnh liên hệ đến số người có mặt trong nhà thờ hoặc có bằng chứng nào về việc truyền nhiễm xảy ra trong các nhà thờ. Tuy vậy, các thánh lễ bên trong nhà thờ, mặc dầu, đã tuân theo các hướng dẫn khoa học vẫn bị cấm tại nhiều nơi, cụ thể tại San Francisco, thánh lễ ngoài trời vẫn bị giới hạn số người tham dự và điều này tạo nhiều khó khăn đối với người Công giáo trong việc tham dự thánh lễ. ĐTGM Cordileone của Francisco đã thực hiện một cuốn video để giải thích sự quan trọng của việc cùng nhau tụ họp để thờ phượng. Thêm vào đó, ngài đã chứng tỏ sự thiết yếu tự nhiên của các bí tích bằng cách cử hành suốt ngày những thánh lễ ít người tại quảng trường nhà thờ chính toà vào lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời. Từng nhóm nhỏ 12 người cùng tham dự thánh lễ và cầu nguyện. Những dấu hiệu này có lẽ cần phải được các nhà cầm quyền địa phương chú ý khi đưa ra những chính sách giới nghiêm mà không để ý hoặc nhìn nhận sự thiết yếu tự nhiên của việc thờ phượng. Điều này cũng đang xảy ra tại New South Wales, mặc dầu số lây nhiễm dưới 10 người trong tổng số gần 8 triệu dân chúng.

Giới nghiêm đang tạo ra một sự bùng nổ về cô đơn vì mọi người từ người lớn cho đến trẻ em bị cách ly từ gia đình, bà con, bạn bè và những người bạn cùng sở làm. Họ bị cắt đứt ra khỏi những cuộc tiếp xúc hằng ngày với những người quen biết. Việc gia tăng giới trẻ tự tử đang hiện diện tại Úc cũng như tại nhiều nơi trên thế giới đang đến mức báo động. Tờ báo Japan Times số ra ngày 9 tháng 10, cho biết trong tháng 8, tự tử là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở những người còn trẻ - năm nay, tự tử đã cướp đi sinh mạng của 13,000 người, trong khi tổng số ca tử vong do coronavirus chưa đến 2,000 người. Hiện nay, tại Úc đã có hơn 1 triệu người đang tìm kiếm sự trợ giúp về tâm thần. Một nghiên cứu của Hoa Kỳ được công bố vào tháng 5 dự đoán có tới 75,000 người có thể chết trong thập kỷ tới vì “tuyệt vọng” do hậu quả của cuộc khủng hoảng coronavirus. Tại Ấn Độ, theo một nghiên cứu được công bố vào tháng 9 của Tổ chức Phòng chống Tự tử Ấn Độ, 65% các nhà trị liệu về tâm lý học cho biết đang có sự gia tăng ý tưởng muốn tự tử kể từ khi đại dịch bắt đầu.

Đối với  Kitô hữu, một trong những nối kết chính của họ với người khác qua các thánh lễ hàng ngày hoặc hàng tuần của họ. Việc không thể tham dự các bí tích, biểu lộ một cách thể lý của việc hiệp thông với Thiên Chúa, là một thảm kịch tâm linh đối với họ. Có lẽ điều tệ hơn nữa khi không thể cử hành thánh lễ an táng cho những người thân cũng là một nỗi đau buồn chồng chất trên vai của tang quyến.

Chúng ta thử nghĩ xem đâu là công bằng khi mà một danh sách thật dài về các loại tụ họp khác được cho là “thiết yếu” hoặc được miễn trong khi việc thờ phượng lại bị xếp vào loại không thiết yếu. Trong khi việc tụ họp để thờ phượng vẫn bị giới hạn, mặc dầu, vẫn tuân theo các hướng dẫn y tế, thì các trận chơi thể thao, các nơi buôn bán, nhà hàng ăn uống, các tiệm thực phẩm, các quán cà phê, các sở làm, vẫn mở rộng cửa miễn là họ giữ khoảng cách thể lý. Thậm chí các cuộc biểu tình chính trị vẫn được phép với hàng ngàn người tham dự. Từ những việc này có lẽ là một điều thật đúng và công bằng để nói rằng việc thờ phượng tôn giáo là thiết yếu bởi vì một cách tự nhiên chính đó là một nhu cầu thiết yếu thực sự.

Giáo hội cố gắng làm mọi việc có thể để tránh việc lây nhiễm. Giáo hội không đòi hỏi một điều gì nhiều hơn là sự công bằng so với những dịch vụ thương mại khác. Chúng ta không thể chấp nhận rằng việc thờ phượng được xếp vào loại các dịch vụ không thiết yếu. Bởi vì tôn giáo có một chỗ đứng khác so với những dịch vụ thương mại xã hội.