PHỤNG VỤ - MỤC VỤ | Hỏi Đáp
Ý Nghĩa của việc sức tro trong ngày Thứ Tư Lễ Tro (LM FX Nguyễn Văn Tuyết)
Câu hỏi: Thưa cha con luôn thắc mắc là tại sao phải sức tro lên trán vào thứ tư lễ tro? Và điều này có ý nghĩa gì trong mùa chay?

Trả lời: Mùa chay như chúng ta biết là mùa ăn năn sám hối tội lỗi của mình và biến đổi qua việc chuẩn bị cho việc cử hành ơn cứu chuộc của chúng ta qua cái chết và phục sinh của Chúa Giêsu. Trong khi chúng ta có chiều hướng nghĩ về điều này trong ý nghĩa của việc chuẩn bị Phục sinh, tuy nhiên nó còn có ý nghĩa nhiều hơn nữa. Con người bị tách ra khỏi Thiên Chúa bởi tội nguyên tổ, được tác động bởi tình yêu, Con Thiên Chúa trở nên người để hoà giải chúng ta với Thiên Chúa bằng cái chết của Người.

Toàn thể mục đích của việc xuống thế làm người theo sách giáo lý Giáo hội công giáo là “Ngôi lời đã trở thành nhục thể vì chúng ta để cứu chúng ta bằng việc hoà giải chúng ta với Thiên Chúa, Đấng “yêu chúng ta và gởi con của Ngài để chuộc tội cho chúng ta” (1 Jn 4:10; CCC.457). Vì thế mà chúng ta chuẩn bị việc cử hành ơn cứu chuộc chúng ta trong mùa chay.

Quay lại với câu hỏi, chúng ta nhận ra mặc dầu có hai điều khác nhau nhưng ý nghĩa lại liên kết với nhau về việc xức tro đầu mùa chay. Chúng được biểu lộ trong những lời mà linh mục đọc trong lúc xức tro vào thứ Tư Lễ Tro.

Thứ nhất tro là dấu chỉ của sám hối. Mặc dầu trong thời gian hiện đại, tro tự nó không liên kết với việc sám hối, nhưng trong thời gian cổ xưa việc mặc áo tang chế, và rắc tro trên mình là một biểu lộ bình thường của sám hối. Một trong những tường thuật lâu đời trong Kinh Thánh đến từ sách ông Job, khi bị tác động bởi đau khổ vì tội lỗi ông Job thưa với Chúa rằng “vì vậy tôi khinh thường chính mình, và thống hối trong bụi đất và tro” (Job 42:6). Một thí dụ khác là Tamar, con gái của vua David, người bị anh trai là Amnon cùng cha khác mẹ ép buộc bà ngủ với ông ta. Trong xấu hổ “Tamar lấy tro rắc đầy đầu, và xé nát áo chùng tay thụng bà đang mặc (2 Sam 13:19).

Tương tự khi vua Ahasuerus ra lệnh giết tất cả người Do Thái trong vương quốc của ông tại Babylon, ông “Marđôkê đã xé áo mình, mặc lấy bao bị và tro bụi. Ông ra giữa thành phố mà lớn tiếng kêu oan thảm thiết” (Esther 4:1). Khi lệnh của nhà vua được toàn thể các tỉnh thành biết thì nhiều người “ăn chay, khóc lóc và than vãn và vật mình trong bao bị, bụi tro (Esther 4:3).
Chúa Giêsu cũng ám chỉ đến thói quen này khi nói: "Khốn cho ngươi, Kharazin! Khốn cho ngươi, Betsaiđa! Vì nếu đã xảy ra tại Tyrô và Siđôn các phép lạ diễn ra nơi các ngươi, thì từ lâu, họ đã mặc bao bị, rắc tro mà ăn năn hối cải (Mt 11:21).

Vì thế ăn chay và mặc áo tang chế và xức tro là một diễn tả thông thường của việc sám hối trong thời cổ xưa. Thường tro được rắc trên đầu như là một nhắc nhở về ý nghĩa này mà linh mục đọc khi xức tro vào Thứ Tư lễ tro, “hãy ăn năn sám hối và tin vào tin mừng.”

Một ý nghĩa khác của tro là nói về sự giới hạn cuộc sống của mình. Chúng ta nhớ lại trong biến cố tạo dựng Adam, “Yavê Thiên Chúa đã nắn hình người với bụi lấy từ đất đai và Người đã hà hơi sống vào mũi nó và người đã thành mạng sống (St 2:7).

Một công thức khác mà linh mục đọc khi xức tro lên trán là “hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro.” Ở đây chúng ta được nhắc rằng chúng ta sẽ không sống đời đời trên trái đất, và rằng chúng ta sẽ từ bỏ tất cả những tiện nghi và vui thích trần thế. Vì thế việc sám hối mùa chay của chúng ta bao gồm việc từ bỏ một số tiện nghi và vui thích này để thanh tẩy tội lỗi và kết hiệp với Chúa trong việc chuẩn bị cuộc gặp gỡ Người trong giờ chết của mình.

Tro theo truyền thống được làm từ những cành lá được làm phép trong Chúa Nhật lễ lá của năm trước đó. Tro có thể được xức trên trán với dấu thánh giá hoặc bỏ một ít lên đầu theo thói quen của Tây Ban Nha, Ý và Châu mỹ La tinh.

Tại Roma, theo thói quen, tro được rảy trên đầu của ĐTC sau một cuộc kiệu ngắn từ nhà thờ thánh Anselmo đến vương cung thánh đường Santa Sabina. Vì thế Thứ Tư Lễ Tro 6/3 tới đây, bắt đầu Mùa Chay. Theo truyền thống tại Roma, các buổi cử hành được diễn ra theo lượt tại các nhà thờ được gọi là các “Trạm.” Trạm đầu tiên sẽ được Đức Thánh Cha cử hành vào lúc 4g30 chiều, bắt đầu đoàn rước thống hối từ nhà thờ thánh Anselmo đến Vương cung Thánh đường thánh Sabina.

Tham dự đoàn rước có các hồng y, giám mục, các đan sĩ dòng Benedictô của nhà thờ Anselmo và các cha dòng Đa Minh của nhà thờ thánh Sabina, cùng với các tín hữu. Kết thúc buổi rước tại Vương cung Thánh đường thánh Sabina sẽ có Thánh Lễ với nghi thức làm phép và xức tro.